“The cosmos is within us. We are made of star-stuff. We are a way for the universe to know itself.” (Carl Sagan)
Muzika uz post: Myles Smith – Stargazing
Još jedna relativno produktivna noć pod zvijezdama (usred gradskog svjetla na Dobrinji) bila je posvećena snimanju jednog od najljepših objekata ljetnog neba – magline M20 (Trifid Nebula). Istina je da ovo nije najbolja meta za uskopojasno snimanje jer ima karakterističnu plavu refleksionu maglinu (koja se uglavnom gubi uskopojasnim filterima), ali uz paletu HOO (dva uskopojasna filtera koji hvataju signal jonizovanog vodika i oksigena) može se izvući određeni signal.
Trifid maglina (M20), smještena u sazviježđu Strijelca na udaljenosti od oko 4000 svjetlosnih godina, jedan je od najljepših i najneobičnijih objekata ljetnog neba. Svoje ime duguje tamnim trakama međuzvjezdane prašine koje je prividno dijele na tri dijela, iako savremena posmatranja otkrivaju četiri glavna režnja. Ono što je čini posebnom jeste činjenica da u sebi objedinjuje emisijsku, refleksionu i tamnu maglinu – rijedak spoj različitih vrsta međuzvjezdanih oblaka u jednom objektu. Trifid je ujedno i aktivno područje stvaranja novih zvijezda, gdje se pod uticajem masivne centralne zvijezde rađaju nove generacije zvijezdi. Njena karakteristična kombinacija crvenih oblaka vodika, plavih refleksionih maglina i tamnih prašnjavih struktura čini je jednim od najfotografisanijih dragulja Mliječnog puta.
U donjem dijelu kadra je zvjezdani skup M21 (Messier 21) – mlado otvoreno zvjezdano jato u sazviježđu Strijelca, udaljeno približno 4200 svjetlosnih godina od Zemlje. Otkrio ga je Charles Messier 1764. godine, a sastoji se od nekoliko desetina mladih zvijezda nastalih iz istog oblaka gasa prije 4-7 miliona godina, što ga čini pravim „kozmičkim novorođenčetom“. U njegovom sastavu ističu se sjajne zvijezde, karakteristične za mlada zvjezdana jata. Zvijezde u M21 su toliko mlade da je na Zemlji tada tek počeo razvoj prvih ljudskih predaka, dok je Sunce starije od njih gotovo hiljadu puta.
Tokom noći prikupljeno je približno 2 sata ekspozicija kroz H-alfa filter i dodatna 2 sata kroz OIII filter (nakon meridian flipa), ukupno oko 4 sata integracije. Uskopojasno snimanje omogućava izdvajanje veoma specifičnih emisijskih linija iz oblaka međuzvjezdanog plina, otkrivajući strukture koje su oku nevidljive čak i kroz velike teleskope. Na ovaj način poništavate svjetlosno zagađenje (ovo je praktično jedini način snimanja “deep space” objekata sa gradskog balkona). H-alfa kanal prikazuje raspodjelu jonizovanog vodonika, dok OIII kanal naglašava područja bogata jonizovanim kisikom, pružajući drugačiji pogled na procese koji se odvijaju unutar magline.
Za snimanje je korišten setup sastavljen od NEQ6 montaže, Sky-Watcher ED120 APO refraktora sa elektronskim fokuserom i odgovarajućim 0.85× reduktorom/flattenerom. Glavna kamera bila je Atik 383L+ mono CCD sa KAF-8300 senzorom, uz ZWO elektronski filter točak (sa odgovarajućim uskopojasnim filterima). Za vođenje je korištena mono kamera ZWO 120MM-S u kombinaciji sa 150 mm refraktorom. Precizno usjeveravanje “naslijepo” (sjever nije vidljiv sa mog balkona) je urađeno sa ASIAIR modulom ranije (plate solver).
Akvizicija podataka izvršena je pomoću programa N.I.N.A., koji je automatizovao vođenje, promjenu filtera i sekvence snimanja. Nakon prikupljanja podataka uslijedila je obrada kroz DeepSkyStacker za kalibraciju i slaganje snimaka, Seti Astro Tools za dodatnu obradu i ekstrakciju detalja, te završno uređivanje u Photoshopu gdje fotografija dobija svoj konačni izgled.
Astrofotografija je zanimljiv spoj astronomije, tehnike i strpljenja. Svaki kadar predstavlja svjetlost koja je putovala hiljadama godina kroz svemir prije nego što je završila na senzoru kamere. Upravo zato svaki uspješno snimljen objekt nosi posebnu vrijednost – nije riječ samo o fotografiji, već o bilježenju dijela kosmosa koji postoji daleko izvan granica našeg svakodnevnog iskustva.
